İlaç ve Eczacılık

Sessiz Pandemi Antibiyotik Direnci: Akılcı İlaç Kullanımı ve Eczacıların Toplum Sağlığındaki Kritik Rolü

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre antibiyotik direnci, 21. yüzyılda insanlığı bekleyen en büyük küresel sağlık ve halk sağlığı tehditlerinden biridir. Bakterilerin zaman içinde mutasyona uğrayarak veya plazmitler aracılığıyla direnç genleri aktararak antibiyotiklerin öldürücü veya durdurucu etkisine karşı dayanıklılık geliştirmesi, geçmişte kolayca tedavi edilebilen basit enfeksiyonların dahi günümüzde ölümcül hale gelmesine yol açabilmektedir. Bu sessiz pandeminin temel nedeni; antibiyotiklerin tarımda, hayvancılıkta ve beşeri tıpta gereksiz, uygunsuz ve bilinçsiz kullanımıdır.

Bakteriyel enfeksiyonlarda yanlış antibiyotik seçimi, yetersiz doz, düzensiz saatlerde kullanım veya tedavinin semptomlar hafifleyince erken kesilmesi bakteriyel direnç gelişimini doğrudan tetikler. Özellikle viral enfeksiyonlarda (soğuk algınlığı, grip, COVID-19) antibiyotik kullanımının hiçbir biyolojik faydası bulunmamaktadır. Akılcı İlaç Kullanımı (AİK) ilkeleri; doğru ilacın, doğru hastaya, doğru dozda, doğru yoldan ve yeterli süre boyunca verilmesini esas alır.

Bu noktada serbest eczacılar, toplumun hiçbir randevu almadan ilk temas kurduğu en erişilebilir sağlık profesyonelleri olarak kritik bir danışmanlık sorumluluğu üstlenir. Reçetesiz antibiyotik taleplerinin kesin bir dille geri çevrilmesi, hastaların ilaç kullanım süreleri ve saklama koşulları hakkında detaylı bilgilendirilmesi ve antibiyotiklerin birer "ağrı kesici" veya "ateş düşürücü" olmadığı bilincinin topluma aşılanması direnç gelişimini yavaşlatacaktır. Akılcı ilaç politikalarının kararlılıkla uygulanması, mevcut antibiyotiklerimizin gelecek nesiller için etkinliğini korumasını sağlayacak tek yoldur.